Stuur door:
21 januari 2010
Onrust over ontslagvergoedingen
AMSTERDAM - Er dreigt grote onrust over ontslagvergoedingen in het najaar. Arbeidsrechtadvocaten voorspellen dat de werkgevers meer brood zullen zien in een nieuwe formule van de gerechtshoven, die voorlopig bekend staat als de XYZ-formule, terwijl de vakbonden aan de kantonrechtersformule vast zullen houden.
De XYZ-formule valt namelijk in het algemeen lager uit dan die van de kantonrechters. Daardoor dreigt een bron van conflicten rond sociale plannen, zeker met een golf reorganisaties in het vooruitzicht.
Een werkgever kan in Nederland op twee manieren werknemers ontslaan: via de kantonrechter of via de zogeheten CWI-route. Bij het kantongerecht krijgt de werknemer een ontslagvergoeding volgens de kantonrechtersformule. Daarnaast kan een werkgever een ontslagvergunning aanvragen bij het CWI, nu UWV Werkbedrijf. Dan krijgt de werknemer, in geval van collectief ontslag, een vergoeding volgens het geldende sociaal plan.
Als de werknemer die via het UWV Werkbedrijf is ontslagen het niet eens is met zijn premie, kan hij nog individueel een rechtszaak voeren wegens ’kennelijk onredelijk ontslag’. Dat is in het algemeen een langdurige exercitie, en de uitkomst was tot voor kort onzeker.
Het bommetje werd ongeveer een week geleden gegooid door drie gerechtshoven. Amsterdam, Den Bosch en Leeuwarden hebben al hun arresten onderzocht in zaken van kennelijk onredelijk ontslag, en daar het gemiddelde van genomen. Ze hebben dus eigenlijk dat wat al jaren de gangbare praktijk was, gevangen in drie letters.
Ondanks dat de praktijk met de XYZ-formule nauwelijks verandert verwachten arbeidsrechtjuristen Eva Knipschild en Alexandra van Zanten-Baris van Kennedy Van der Laan flinke onrust tussen werkgevers en werknemers.
„Zo is het ook met de kantonrechtersformule gegaan. Die was eigenlijk bedoeld om meer duidelijkheid te scheppen, maar is een heel eigen leven gaan leiden en werd later werd later ook voor hele andere dingen gebruikt, zoals in sociale plannen”, schetst Van Zanten-Baris. „Omdat de praktijk van de gerechtshoven nu een vastgestelde formule is, is het voor werkgevers makkelijker om ernaar te grijpen.”
Betalen
Het duo verwacht dan ook dat dit volop zal gaan gebeuren. „Bedrijfsadvocaten zullen hier flink op inzetten”, voorspelt Knipschild. „Werkgevers vinden nu al dat ze vaak veel te veel moeten betalen. Een goedkopere formule is dan welkom.” Bij het onderhandelen over sociale plannen zien de arbeidsrechtadvocaten conflicten opdoemen. „Het ligt voor de hand dat werkgevers op de goedkopere XYZformule zullen inzetten, terwijl de vakbonden liever de kantonrechtersformule zien.”
Daarnaast is er veel onduidelijkheid. Stel dat een werkgever voor één werknemer naar de kantonrechter gaat, en de andere via het UWV en de rechter moet, kan voor vergelijkbare gevallen een verschil in vergoeding ontstaan.
„Alles dat de kans groter maakt dat een werknemer bij een kennelijk ontslag-zaak toch een vergoeding krijgt, juichen wij toe”, stelt cao-coördinator Wilna Wind van FNV. „Een werkgever die tot voor kort dacht ’gratis’ klaar te zijn via het UWV, moet wat anders. Als de kans op een vergoeding groter wordt, volgen er meer rechtszaken. Het zou mooi zijn als werkgevers daardoor liever op voorhand met hun werknemers afspraken gaan maken over een vergoeding.”
Wind zal bij sociale plannen blijven inzetten op de kantonrechtersformule. Ook werkgeversvereniging AWVN houdt het daar voorlopig bij.
Van Zanten-Baris en Knipschild denken niet dat werknemers nu vaker een kennelijk onredelijk ontslag-zaak zullen aanspannen. „De hoven hebben expliciet gezegd dat de eerste vraag is of het ontslag wel echt kennelijk onredelijk is. Dat hangt vooral af van de vraag of er voldoende aan is gedaan om een werknemer aan een nieuwe baan te helpen, bijvoorbeeld door scholing. Daarna komt pas de vergoeding aan bod.”
