Stuur door:
21 januari 2010
Flink lagere vergoeding
AMSTERDAM - Door de recessie stijgt het aantal ontslagzaken snel. Maar vooral jonge werknemers krijgen van de kantonrechter nu een flink lagere vergoeding.
‘Edelachtbare, twee winkelmanagers voor vijf man personeel is wat veel. Zeker in deze economische tijden. Wij vragen u het contract van meneer Hermans te ontbinden.’ Het is dinsdagochtend en de temperatuur in de kleine, volle rechtszaal loopt gestaag op, terwijl een van de advocaten uitwijdt waarom manager Hermans echt moet vertrekken.
Als Hermans en zijn advocaat aan de beurt zijn, branden ze los. Hermans – die als steun zijn familie heeft meegenomen – is gekwetst. Jarenlang heeft hij ‘zijn hart gegeven’ aan de reiswinkel, en nu – ‘terwijl het écht niet zo slecht gaat als ze beweren’ – moet hij vertrekken.
Hoe vervelend de situatie voor Hermans ook is, voor kantonrechter Van der Hoek verloopt het schouwspel dat zich voor zijn ogen voltrekt volgens een bekend scenario. Zeker de laatste tijd. Door de recessie stijgt het aantal ontslagzaken snel. In de eerste drie maanden noteerden de Amsterdamse rechters een toename van bijna 35 procent. In maart was zelfs er een stijging van bijna 70 procent ten opzichte van dezelfde maand in 2008.
De kantonrechtersformule
Vorig jaar ontvingen werknemers een maandsalaris per gewerkt jaar, jaren na het 40ste levensjaar telden anderhalf keer mee. Na de 50 telden ze dubbel. Sinds 2009 is dit veranderd. Dienstjaren tot 35 jaar tellen mee voor een half maandsalaris. De jaren tussen 35 en 45 betekenen één maandsalaris. Tussen 45 en 55 jaar anderhalf en gewerkte jaren na je 55ste tellen dubbel mee. Bijvoorbeeld: iemand van 34 die tien jaar heeft gewerkt bij een baas, kreeg tien maandsalarissen mee. Nu worden dat er vijf. En een werknemer van 62 jaar met veertig dienstjaren kreeg 57 maanden mee, nu houdt hij 45,5 maandsalarissen over. Het verschil kan dus oplopen tot 50 procent.)
Bovendien is de tijd van vooral kant-en-klare ontbindingszaken voorbij.
‘Werknemers treffen minder snel een regeling’, zegt kantonrechter Ulrici, die enkele rechtszalen verderop zit. Ze heeft zojuist ook een ontslagzaak behandeld – een orkest wil af van een violiste, die al jaren kampt met ziekte en problemen. ‘Voorheen vonden medewerkers het al vlug goed als hun werkgever een zak met geld biedt. Nu houden ze vast aan hun dienstverband en vinden een goede vergoeding belangrijker uit angst dat ze lang werkloos blijven’, verklaart Ulrici.
De ontslagrechters staan volop in de belangstelling. Niet alleen vanwege de drukte, ook omdat de ontslagen werknemers eenderde minder meekrijgen dan vorig jaar. Oorzaak is de invoering van een nieuwe kantonrechtersformule per 1 januari 2009 (zie inzet).
Al tijden vonden de rechters dat hun eigen richtlijn niet meer voldeed en dat te veel mensen hun rechtszalen verlieten met een te goedgevulde zak geld. Er werd te weinig gekeken naar de arbeidsmarktkansen van de werknemer en de situatie van het bedrijf, aldus Van der Hoek. ‘De regeling werkte goed voor de NS-machinist van 56, die na dertig jaar ontslagen werd en niets anders kan dan treinen besturen. Maar niet voor een ict’er van 35 die tienduizenden euro’s meekreeg en een dag na zijn ontslag uit drie nieuwe banen kon kiezen.’
Lange tijd keken de kantonrechters halsreikend uit naar de kabinetsplannen om het ontslagrecht te versoepelen. Maar toen dit eind 2007 in een politieke rel eindigde, verdween het onderwerp in de ijskast. ‘Toen moesten we het zelf doen’, zegt Van der Hoek.
Het gevolg: begin 2008 begon een commissie van kantonrechters een onderzoek naar de herziening van hun rekenregel. Het resultaat werd afgelopen najaar gepresenteerd. Vooral het ontslag van jongeren is goedkoper geworden, het verschil kan oplopen tot 50 procent.
Furieuze reactie
‘Hoe kun je dit nu doen, net nu er een ontslaggolf aankomt’, was de furieuze reactie van de vakbonden. De rechter heeft te veel oog voor het belang van het bedrijf en dupeert zo de werknemer, luidde de kritiek. Zo liep de eerste werknemer die volgens de nieuwe rekenregel ontslagen werd, 10 duizend euro mis. Deze 38-jarige Brabantse chauffeur kreeg eind januari 40 procent minder mee dan hij een maand eerder zou hebben kunnen ontvangen.
Een ongelukkige samenloop in de tijd, geven de rechters toe. Maar de economische crisis? Die hadden wij ook niet kunnen voorzien, vinden ze. Ulrici: ‘Juist in tijden van crisis is maatwerk belangrijk. Hoge ontslagvergoedingen hebben ook gevolgen voor de werkgever. Je moet niet vergeten dat ook veel mkb’ers last hebben van de crisis.’
Vooralsnog zijn de rechters tevreden over hun vernieuwde rekenregel. Alles duidt erop dat hij overal wordt toegepast, aldus Ulrici.
En ook buiten de rechtszaal wint de nieuwe formule terrein. ‘Als werkgever en werknemer onderling het contract ontbinden, wordt inmiddels ook de vergoeding op basis van de nieuwe regels bepaald’, zegt Evert Verhulp, hoogleraar Arbeidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam.
Alleen bij de sociale plannen – die in het kader van reorganisaties afgesloten worden – blijven de vakbonden fel tegenstander. Van oudsher geldt de kantonrechtersformule daar als uitgangspunt. Volgens FNV Bondgenoten is dat nog steeds het geval. In 85 procent van 71 sociale plannen die recentelijk zijn afgesloten, krijgen de werknemers een nog even goedgevulde zak met geld mee, aldus Anja Jongbloed van FNV Bondgenoten. Wat haar betreft blijft dit zo.
Nee hoor, verwacht rechter Van der Hoek. ‘Het is ritueel verzet van de bonden, maar het is van voorbijgaande aard.’
En wat betekent dit voor meneer Hermans – die in de rechtszaal van Van der Hoek verwoede pogingen blijft doen zijn baan te behouden? De kantonrechter wil niet op de zaken vooruitlopen, de uitspraak is pas over enkele weken.
Maar, geeft hij toe, het is waar dat negen van de tien ontslagzaken eindigen in ontbinding van het contract. ‘En dat terwijl we helemaal geen ontslagfabriek willen zijn.’ Als de zaak inderdaad nadelige uitpakt voor Hermans, dan krijgt de jonge manager na een negenjarig dienstverband, 4,5 maand salaris mee. Ofwel, ruim 8 duizend euro minder dan een jaar eerder
